> พระราชประวัติ 
 > พระราชบิดาแห่งอักษรไทย
 > พระเกียรติคุณแผ่ไพศาล 
 > ธรรมะในศิลาจารึก 
    .... ความสัมพันธ์  
    .... ศาสนประวัติ 
    .... ศาสนพิธี  
    .... ศาสนวัตถุสถาน  
    .... ศาสนธรรม  
    .... ทรงศีล ศรัทธา  
    .... พรหมวิหาร ๔ 
    .... กตัญญู กตเวทิตา 
    .... คือพรหมของบุตร 
    .... ทศพิธราชธรรม 
 > ปกิณกะ 
 > สัตยาธิษฐาน 

 > บรรณานุกรม 
 > คณะผู้จัดทำ 

 > หน้าแรก 

 

ทศพิธราชธรรม 

        (๑) "ปลูกเลี้ยงฝูงลูกบ้านลูกเมืองนั้น ชอบด้วยธรรมทุกคน" 

          ข้อความนี้กล่าวถึงธรรมอันเป็นข้อปฏิบัติของพระราชา ซึ่งจะเห็นได้โดยปริยายว่า พ่อขุนรามคำแหงมหาราชนั้น ทรงการปกครองบ้านเมืองด้วยการใช้หลักธรรมเป็นหลักใหญ่ ภายใต้ระบบพ่อปกครองลูก เรียกว่าทศพิธราชธรรม 

          ทศพิธราชธรรม ประกอบไปด้วยหัวข้อหลัก ดังนี้   

๑. ทานํ  การให้
๒. สีลํ  ศีล การรักษากาย วาจา ใจ ให้เรียบร้อย
๓. ปริจฺจาคํ  การบริจาค 
๔. อาชฺชวํ  ความเป็นผู้ซื่อตรง
๕. มทฺทวํ   ความเป็นผู้อ่อนโยน 
๖. ตปํ   ตบะ ความบำเพ็ญเพียร เผาผลาญกิเลส
๗. อกฺโกธํ   ความไม่โกรธ
๘. อวิหึสา ความไม่เบียดเบียน
๙. ขนฺติ  ความอดทน
๑๐. อวิโรธนํ   ความไม่ประพฤติผิดทำนองคลองธรรม ไม่คิดร้าย
    

          คุณธรรมของผู้เป็นใหญ่นั้น จะต้องทรงคุณธรรมในเรื่องพรหมวิหาร ๔ ให้อย่างยิ่งยวด และจะต้องละ อคติ ๔ ประการ   
                    เมตตา ความรัก รักเสมอกัน  
                    กรุณา มีความสงสาร สงสารเสมอกัน  
                    มุทิตา ไม่อิจฉาริษยา เมื่อคนทุกคนหรือคนใดคนหนึ่งได้ดี เรายินดีกับความดีของบุคคลนั้น 
                    อุเบกขา ถ้าสิ่งใดเกินวิสัยเกิดขึ้น เราก็ควรวางเฉยด้วยว่าเกินวิสัย 

          อคติ แปลว่าลำเอียง  มี  ๔ ประการ ได้แก่ 
                    ลำเอียงเพราะความรัก 
                    ลำเอียงเพราะความโกรธ 
                    ลำเอียงเพราะความกลัว 
                    ลำเอียงเพราะความหลง 


ธนกร ช่อไม้ทอง : เรียบเรียง 
 (๑) คำจารึกด้านที่ ๒